Erken ve normal menopoz: stres, evlilik uyumu ve cinsiyet rolleri açısından bir karşılaştırma
Meral Onder, Aysegul Durak Batigun
Makale No: 4   Makale Türü:  Araştırma
Amaç: Orta yaş dönemi, beraberinde getirdiği bazı fizyolojik ve psikolojik değişimler sebebiyle, bir grup kadın için bazı zorlukları içermektedir. Bu dönemde erkeklerde ortaya çıkan fizyolojik değişim andropoz dönemi, kadınlarda ortaya çıkan fizyolojik değişim ise menopoz dönemi olarak adlandırılmaktadır. Ortalama 40-50 yaşlar arasında başlayan bu dönem bazı kadınlarda daha erken yaşlarda başlamaktadır. Bu durum “erken menopoz” olarak adlandırılmakta ve 40 yaştan önce ovaryumun yumurtalıklarla ilgili işlevini yitirmesi (adetten kesilmek) olarak tanımlanmaktadır. Bu çalışmanın amacı, menopoza erken girmiş ve menopoza normal yaş sınırları içerisinde girmiş bir grup kadını stres belirtileri, stresle başa çıkma tarzları, evlilik uyumu ve cinsiyet rolleri açısından karşılaştırmaktır.

Yöntem: Menopoza erken girmiş (40 yaş altı) 82 ve menopoza normal yaş sınırları içinde girmiş (40 yaş üstü) 142 olmak üzere toplam 224 kadın örneklem grubunu oluşturmuştur. Katılımcılara Demografik Bilgi Formu, Stres Belirtileri Ölçeği (SBÖ), Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği (SBÇTÖ), Evlilikte Uyum Ölçeği (EUÖ) ve Bem Cinsiyet Rolü Envanteri (BCRE) uygulanmıştır.

Bulgular: Erken menopoz ve normal menopoz grubunun ilgili değişkenler açısından karşılaştırıldığı t-testi analizi sonucunda, erken menopoza girmiş kadınların normal yaş sınırında menopoza girmiş kadınlara oranla daha yüksek stres belirtileri sergilediği, stresle başa çıkma tarzlarından kendine güvenli ve iyimser yaklaşımları daha az kullandıkları ve daha düşük evlilik uyumu puanı aldıkları saptanmıştır. Yapılan regresyon analizi sonucunda, her iki grupta da “evlilikteki anlaşma derecesi”, “çaresiz yaklaşım” ve “sosyal destek arama” stres belirtilerini yordayan ortak değişkenler olarak belirlenmiştir. Bunların dışında, “erkeksi cinsiyet rolü” yalnızca erken menopoz grubunda yordayıcı değişken olarak karşımıza çıkmaktadır.

Tartışma: İlgili literatür incelendiğinde, yapılan araştırmaların çoğunlukla normal yaşlarda menopoza girmiş kadınlar ve bu dönem içinde yaşadıkları problemler üzerine odaklandığı, erken menopoza ilişkin ise çok az sayıda çalışmanın bulunduğu gözlenmektedir. Bu nedenle, mevcut çalışma sonucunda elde edilen bulguların, kadınları hem fiziksel hem ruhsal açıdan oldukça zorlayan erken menopoz olgusuna dikkat çekilmesinde az da olsa katkısı olabileceği söylenilebilir. Menopoz döneminde yaşanan stresin belirlenmesi, önlenmesi ve özellikle de bireylerin bu konuda bilinçlendirilmesi ruh sağlığı açısından oldukça önemlidir. Bu nedenle elde edilen bulguların psikolojik tedavi ve danışmanlık aşamalarında kullanılabilir bulgular olduğu düşünülmektedir. Örneğin, psikolojik tedavi/danışmanlık esnasında, özellikle erken menopoz dönemindeki kadınların benimsemiş oldukları cinsiyet rollerinin soruşturulması, evlilik doyumlarına/ilişkilerine yönelik durumların gözden kaçırılmaması gerektiğine ilişkin ipuçları bu çalışma ile elde edilmiştir. Ayrıca menopoz döneminde yaşanan stres belirtilerini azaltmak üzere, kadınların stresle başa çıkma becerilerinin geliştirilmesinin ne denli önemli olduğu görülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Evlilik uyumu, menopoz, erken menopoz, cinsiyet rolleri, stres
Dusunen Adam The Journal of Psychiatry and Neurological Sciences 2016;29:
MAKALE GÖNDER
11. Ulusal Alkol ve Madde Bağımlılığı Kongresi
DÜŞÜNEN ADAM BROŞÜRLERİ
KAPAK
Creative Commons Lisansı

Düşünen Adam : Psikiyatri ve Nörolojik Bilimler Dergisi Creative Commons Alıntı-Gayriticari-Türetilemez 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.
Düşünen Adam - Psikiyatri ve Nörolojik Bilimler Dergisi
Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi
Yayıncı
Yerküre Tanıtım ve Yayıncılık Hizmetleri A.Ş.